Mae Cyngor Môn wedi lansio ymgynghoriad cyhoeddus ar 'dreth dwristiaeth' bosibl.

Bydd Gwynedd a Sir Conwy yn dilyn yr un peth yn y dyddiau nesaf ar ôl i'r tri awdurdod lleol gyhoeddi cynlluniau i geisio barn ar gyflwyno ardoll ymwelwyr.

Mae'r ymgynghoriad wyth wythnos yn dilyn penderfyniad yr wythnos diwethaf gan y cyngor llawn i gasglu safbwyntiau.

Mae deddfwriaeth yng Nghymru, a gyflwynwyd ym mis Medi 2025, yn rhoi'r dewis i gynghorau gyflwyno ardoll ar gyfer arosiadau dros nos mewn llety ymwelwyr, ond nid yw'n orfodol.

O fis Ebrill 2027, Caerdydd fydd y cyntaf yng Nghymru i godi £1.30 y pen y noson am aros dros nos yn y rhan fwyaf o lety, gan gynnwys gwestai, a 75c mewn meysydd gwersylla a hosteli.

Ond ym Môn, nid oes unrhyw benderfyniad wedi'i wneud ynghylch a fydd ardoll ymwelwyr yn cael ei gyflwyno, ac yn ôl penaethiaid y cyngor, byddai unrhyw benderfyniad yn digwyddiad ar ôl ystyried adborth yr ymgynghoriad a'r dystiolaeth ategol yn ofalus.

Os caiff ei fabwysiadu, bydd yr ardoll yn cael ei chyflwyno ar 1 Hydref 2027.

Dywedodd arweinydd Cyngor Môn, Gary Pritchard: "Dyma gyfle i bawb sydd â diddordeb yn nyfodol Ynys Môn i ddweud eu dweud. Rydym yn gwybod fod safbwyntiau cryf ac amrywiol am y mater hwn, ac mae'n bwysig ein bod yn clywed barn cymaint o bobl â phosibl."

"P'un a'ch bod yn rhan o'r sector twristiaeth, yn drigolyn, busnes lleol, yn grŵp ymwelwyr neu gymunedol, bydd eich adborth yn helpu i lunio'r camau nesaf."

"Rwyf eisoes wedi treulio amser yn siarad gyda nifer o fusnesau yn y diwydiant lletygarwch am ardoll ymwelwyr posibl, ac rwyf yn gobeithio y bydd eu safbwyntiau'n cael eu hadlewyrchu yn ystod ein hymgynghoriad."

Mae adroddiad gan y cyngor wedi adnabod a mesur manteision ac anfanteision posibl ardoll ymwelwyr, gan gynnwys:

• Darparu cyllid ychwanegol i gynnal a gwella cyfleusterau ymwelwyr fel llwybrau troed, toiledau a meysydd parcio
• Cefnogi twristiaeth gynaliadwy a helpu i reoli'r pwysau ar gymunedau a'r amgylchedd
• Cyfleoedd i fuddsoddi mewn diwylliant leol, etifeddiaeth a'r iaith Gymraeg

Ac ar y llaw arall:

• Yr effaith bosibl ar fusnesau twristiaeth, yn enwedig darparwyr llai
• Sut fydd ymwelwyr yn ymateb i ffi ychwanegol
• Y pwysigrwydd o sicrhau bod unrhyw gyllid yn dryloyw ac yn cael ei ddefnyddio er budd twristiaeth

Mae'r diwydiant twristiaeth ar Ynys Môn yn cynhyrchu tua £360 miliwn bob blwyddyn ac yn cynnal tua 3,500 o swyddi mewn busnesau sy'n gysylltiedig ag ymwelwyr.

Ond yn ôl y papur ymgynghori, "mae natur y cynnyrch a'i effaith ar yr ynys yn esblygu ac mae angen newid i fodel mwy cynaliadwy ac empathig sy'n sicrhau llwyddiant busnes a gwelliannau economaidd wrth gynnal a gwella rhinweddau arbennig yr ynys".

Dywed y cyngor ei fod yn annog unrhyw un sydd â diddordeb yn nyfodol twristiaeth ar Ynys Môn i gymryd rhan - boed hynny i gefnogi'r syniad, i'w wrthod neu i ddysgu mwy.

Ychwanegodd Christian Branch, pennaeth economaidd Cyngor Môn: "Mae deall y cyd-destun lleol yn hollbwysig wrth ystyried unrhyw newid all effeithio ar economi a chymunedau'r ynys."

"Bydd yr ymgynghoriad yn ein helpu i gael darlun mwy clir o'r effeithiau posibl, yn enwedig ar gyfer busnesau lleol a phatrymau twristiaeth tymhorol, a sicrhau bod penderfyniadau'r dyfodol yn seiliedig ar dystiolaeth ac wedi'u harwain gan fewnwelediad lleol."

Mae'r ymgynghoriad, sy'n rhedeg tan ddydd Llun 13 Gorffennaf, ar gael ar-lein ar wefan Cyngor Ynys Môn, a bydd copïau caled o'r ymgynghoriad, a gwybodaeth gefndirol ychwanegol ar gael mewn llyfrgelloedd a chanolfannau hamdden lleol, Oriel Môn a swyddfeydd y cyngor sir yn Llangefni.

Mae'r ymgynghoriad wyth wythnos yn gorffen ddydd Llun 13 Gorffennaf.

Bydd Cyngor Gwynedd yn lansio ei ymgynghoriad cyhoeddus ei hun ar dreth ymwelwyr ddydd Mercher.